Co zrobić, gdy silnik się przegrzewa?

Przegrzewanie się silnika to usterka mogąca w krótkim czasie doprowadzić do jego kompletnego uszkodzenia. Za problemy z temperaturą odpowiadać może awaria praktycznie każdego z elementów układu chłodzenia. Sprawdzić należy chłodnicę, rury chłodnicy, pompę wody, termostat, wentylator chłodnicy czy czujnik wentylatora. Usterka powinna być jak najszybciej zdiagnozowana przez mechanika.

Mimo stosowania zaawansowanych technologii we współczesnych samochodach, nadal są one narażone na tak podstawowe usterki jak przegrzewanie silnika. Nawet gdy są one przystosowane do pracy w prawie każdym klimacie. Przegrzanie silnika może być spowodowane wieloma czynnikami, od zwykłego przepracowania do usterek elektrycznych i mechanicznych pod maską. Jeżeli znajdziesz się w sytuacji, gdzie wskaźnik temperatury idzie niebezpiecznie do czerwonego pola, lub zaświeciła się kontrolka Check Engine, to najważniejsze aby zrobić wszystko co się da, by silnik zbił temperaturę, zanim przegrzanie doprowadzi do poważnej usterki.

Jak to działa:

Każdy współczesny samochód wyposażony jest w układ chłodzenia, wewnątrz którego przemieszcza się płyn chłodzący. Ma on za zadanie odbierać temperaturę silnika, która wzrasta przez proces spalania. Następnie rozgrzany płyn zostaje schłodzony, aby ponownie mógł przepłynąć przez silnik i odebrać jego temperaturę. Jeżeli którykolwiek z elementów ulegnie awarii, a kierowca zignoruje problem, dojdzie do zatarcia przegrzanego silnika, który będzie nadawał się tylko na złom.
Podstawowy układ chłodzenia składa się z następujących elementow:

• Chłodnica – To tutaj rozgrzany płyn chłodniczy zostaje schłodzony. Ciecz po przejęciu temperatury z silnika wpływa do chłodnicy, składającej się z bardzo cienkich żeberek. Powietrze opływające chłodnicę z łatwością chłodzi przepływający przez nią płyn chłodniczy, umożliwiając mu ponowny przepływ przez rozgrzany silnik.

• Rury chłodnicy – Rury te umożliwiają przedostanie się płynu chłodniczego z jednego elementu układu chłodzenia do kolejnego. Przewody te podlegają okresowej wymianie z uwagi na ich zużycie powodowane przez wysoką temperaturę środowiska pracy i wysokie ciśnienie cieczy.

• Pompa wody – pompa wody pcha płyn chłodniczy przez cały układ chłodzenia. Większość z nich napędzana jest paskiem klinowym, z wyjątkiem niektórych samochodów hybrydowych, gdzie zasilana jest elektrycznie.

• Termostat – termostat reguluje przepływ płynu chłodzącego w zależności od jego temperatury. Gdy silnik jest zimny, ciecz krąży w tzw. małym obiegu, aby nie ochładzać dodatkowo silnika, który powinien jak najszybciej nabrać temperatury. Następnie, gdy silnik jest rozgrzany, termostat otwiera duży obieg, który przepływając przez chłodnicę, pozwala obniżyć jego temperaturę.

• Wentylator chłodnicy – wentylator chłodnicy stosowany jest do kierowania strumienia powietrza na chłodnicę w sytuacji, gdy samochód nie jest w ruchu, lub jego ruch nie jest wystarczający. Niektóre wentylatory napędzane są paskiem klinowym, a niektóre elektrycznie, jednak ich wspólną cechą jest działanie tylko wtedy, gdy zachodzi taka potrzeba.

• Czujnik wentylatora chłodnicy – jest to czujnik temperatury, który decyduje kiedy wentylator powinien zostać włączony, a kiedy wyłączony.

Dlaczego silnik się przegrzewa?

Silnik będzie się przegrzewał za każdym razem, gdy któryś z elementów układu chłodzenia ulegnie uszkodzeniu. Zdiagnozowanie problemu z przegrzewaniem silnika może wymagać pewnego nakładu pracy i doświadczenia, jednak jest kilka powtarzających się przyczyn:

• Niski poziom płynu chłodzącego – Podstawowym czynnikiem pozwalającym na chłodzenie silnika jest płyn chłodzący. Za każdym razem gdy w układzie brakuje płynu, czy to z powodu wycieku, uszkodzonych rur czy poluzowanych opasek, temperatura silnika zacznie wzrastać prowadząc do jego przegrzania. W związku z powyższym należy regularnie kontrolować poziom płynu chłodzącego oraz jego temperaturę zamarzania i wymieniać go co zalecany okres czasu. Jeżeli poziom płynu jest zbyt niski, napełnienie zbiornika do pełna nie jest rozwiązaniem problemu. W naturalny sposób nie ubywa płynu chłodzącego, także gdzieś w układzie musi być nieszczelność. Płyn może wyciekać zarówno na zewnątrz samochodu, jak i do środka silnika.

• Awaria wentylatora chłodnicy – wentylator chłodnicy załączany jest w sytuacji, gdy samochód porusza się na tyle wolno, że nie dochodzi do samoistnego chłodzenia. Sytuacja ta ma miejsce np. podczas powolnej jazdy w zakorkowanej ulicy. Najprostszym sposobem sprawdzenia wentylatora jest rozgrzanie silnika na wolnych obrotach. Po przekroczeniu pewnej temperatury wentylator powinien samoistnie się załączyć.

• Uszkodzony termostat – jeżeli silnik regularnie się przegrzewa podczas jazdy z większymi prędkościami, do sprawdzenia kwalifikuje się termostat. Podczas jazdy z prędkościami autostradowymi silnik przez cały czas wykonuje ciężką pracą pokonując opory powietrza. W takiej sytuacji sprawny układ chłodzenia jest podstawą do bezawaryjnej jego pracy. Zablokowany termostat w krótkim czasie spowoduje przegrzanie silnika.

• Niedrożny przepływ płynu – Aby układ chłodniczy skutecznie chłodził silnik musi być przede wszystkim drożny. Z upływem czasu układ chłodniczy może generować zanieczyszczenia (np. zużywająca się pompa wody). Takie zanieczyszczenia mogą zakłócić swobodny przepływ płynu chłodzącego. Dobrą praktyką jest okresowe płukanie układu.

Jak to się robi:

W pierwszej kolejności mechanik sprawdza kody zapisane w sterowniku komputera pokładowego. Następnie sprawdza cały układ chłodniczy w poszukiwaniu nieszczelności lub uszkodzeń mechanicznych. Mechanik sprawdza także wszelkie oznaki usterki wewnątrz układu.

Jak to jest ważne?

Zaniedbywanie układu chłodzenia jest główną przyczyną wszelkich usterek związanych z chłodzeniem. Jako, że układ ten odgrywa znaczącą rolę w pracy silnika, nawet najmniejszy problem z kontrolą temperatury może się skończyć tragicznie dla jednostki napędowej. Nie warto bagatelizować przegrzewania silnika, tym bardziej, że elementy układu chłodniczego nie są z reguły drogie, w przeciwieństwie do skutków zaniedbania.