Jeśli Twój samochód benzynowy ma silnik z bezpośrednim wtryskiem paliwa i pochodzi z 2018 roku lub później, z dużym prawdopodobieństwem jest wyposażony w filtr cząstek stałych. Nie DPF — bo ten jest dla diesli — ale GPF (Gasoline Particulate Filter), zwany też OPF (Otto Particulate Filter). Większość właścicieli takich aut nie wie, że ten filtr w ogóle istnieje. Tymczasem im starsze stają się te pojazdy, tym częściej GPF pojawia się w kontekście usterek i kontrolek silnika.
GPF to ceramiczny filtr w układzie wydechowym, który wychwytuje cząstki stałe (sadzę) powstające podczas spalania benzyny. Jego pojawienie się w autach benzynowych wymusiły normy emisji Euro 6d, które weszły w życie w 2020 roku dla wszystkich nowych samochodów. Część modeli spełniała je wcześniej — od 2017–2018 r. jako Euro 6d-temp.
GPF mają wyłącznie silniki z bezpośrednim wtryskiem benzyny (GDI, FSI, TFSI, T-GDi, PureTech, EcoBoost, TSI). Starsze silniki z wtryskiem pośrednim (wielopunktowym) — np. klasyczne silniki Toyota 1.6 Valvematic, Honda 1.8 i-VTEC czy większość starszych Volkswagenów bez przedrostka T — GPF nie mają.
Modele, które jako pierwsze trafiły do Polski z GPF w standardzie:
Jeśli masz wątpliwości, czy Twój model ma GPF — sprawdź rok produkcji, silnik i normę emisji w dowodzie rejestracyjnym. Norma Euro 6d lub Euro 6d-temp = GPF niemal pewny w przypadku silnika GDI.
Oba filtry wychwytują cząstki stałe i oba z czasem wymagają obsługi — ale działają w innych warunkach i inaczej się regenerują.
Temperatura pracy. DPF w dieslu pracuje w temperaturach 150–600°C. GPF w silniku benzynowym jest wystawiony na temperatury do 1000°C przy pełnym obciążeniu — ceramika musi być wykonana z materiałów o wyższej odporności termicznej. To jeden z powodów, dla których GPF jest droższy w zakupie niż typowy DPF.
Regeneracja. Benzyna spala się czyściej niż olej napędowy — GPF zbiera mniej sadzy w krótszym czasie, a temperatura spalin w silniku benzynowym jest wyższa już przy normalnej jeździe. W efekcie GPF regeneruje się pasywnie (bez ingerencji sterownika) znacznie częściej niż DPF i rzadziej dochodzi do jego zakorkowania przez regularnie eksploatowane auto. Aktywna regeneracja wymuszona przez ECU istnieje w GPF, ale jest uruchamiana rzadziej i trwa krócej.
Popiół. GPF gromadzi popiół z oleju silnikowego tak samo jak DPF — choć w mniejszych ilościach. Przy dużym przebiegu (powyżej 150 000–200 000 km) popiół może ograniczyć przepustowość filtra na tyle, że konieczne będzie jego czyszczenie.
Brak dedykowanego oleju. Większość producentów nie wymaga specjalnego oleju Low-SAPS (ACEA C) dla silników z GPF — w odróżnieniu od diesli z DPF. Wyjątkiem są niektóre BMW (Longlife-17FE+ dla silników benzynowych z GPF) i wybrane modele PSA. Zawsze sprawdzaj specyfikację oleju w instrukcji obsługi konkretnego modelu.
GPF u właściciela roboczo używającego auta na trasach mieszanych lub poza miastem praktycznie nie sprawia problemów przez pierwsze 100 000–150 000 km. Problemy pojawiają się w konkretnych scenariuszach.
Intensywna eksploatacja miejska. Tak samo jak DPF w dieslu, GPF w samochodzie jeżdżącym wyłącznie po mieście (trasy poniżej 10–15 km) nie zawsze osiąga temperaturę potrzebną do zakończenia cyklu regeneracji. W praktyce jednak benzynowe silniki GDI rozgrzewają się szybciej niż diesle i GPF rzadziej ulega zapychaniu wyłącznie z powodu krótkich tras.
Problemy z silnikiem. To najczęstsza przyczyna przedwczesnych kłopotów z GPF. Uszkodzony wtryskiwacz, wadliwa sonda lambda lub problemy z układem recyrkulacji gazów powodują, że do filtra trafia nadmierna ilość cząstek stałych — filtr zapycha się wielokrotnie szybciej niż normalnie. GPF jest tu często ofiarą innej usterki, a nie jej sprawcą.
Zużycie oleju. Silniki GDI mają tendencję do większego zużycia oleju niż silniki z wtryskiem pośrednim. Olej spalany w cylindrach dostarcza do filtra popiołu, który gromadzi się trwale. Przy zużyciu oleju 0,5 l/1000 km lub więcej GPF starzeje się wyraźnie szybciej.
Objawy problemu z GPF:
Tak — metoda hydrodynamiczna (wypłukiwanie ciśnieniowe po demontażu filtra) stosowana do DPF jest skuteczna również dla GPF. Ceramika filtra jest zbudowana podobnie, a popiół i nagromadzona sadza usuwają się tą samą techniką.
Serwis GPF jest dziś mniej powszechny niż DPF z prostego powodu: większość aut z GPF ma 6–8 lat i jest jeszcze w fazie, gdy filtr nie wymaga interwencji. W miarę jak te pojazdy będą się starzeć i przekraczać 150 000–200 000 km, serwisowanie GPF będzie stawało się równie rutynowe jak serwis DPF.
Warsztaty specjalizujące się w obsłudze filtrów DPF są w stanie obsłużyć również GPF — sprzęt i procedura są niemal identyczne. Przed umówieniem się warto potwierdzić, że serwis ma doświadczenie z konkretną marką i modelem, ponieważ dostęp do filtra i czas demontażu różnią się między pojazdami.
Pierwszym krokiem jest zawsze odczytanie kodów błędów diagnostycznych — kontrolka silnika może sygnalizować dziesiątki różnych usterek, z których GPF to tylko jedna z możliwości. Bez diagnostyki OBD nie wiadomo, czy problem dotyczy filtra, wtryskiwaczy, sondy lambda, czy zupełnie innego układu.
Jeśli kody błędów wskazują na GPF (kody serii P244x lub zbliżone), następny krok zależy od przyczyny:
Wysokie zapchanie sadzą przy sprawnym silniku — diagnostyk może zlecić wymuszoną regenerację (auto na stojąco przy podwyższonych obrotach) lub przejazd próbny w odpowiednich warunkach. Jeśli filtr reaguje poprawnie i ciśnienia wracają do normy — sprawa zakończona.
Nagromadzenie popiołu przy dużym przebiegu lub wysokim zużyciu oleju — konieczne czyszczenie hydrodynamiczne po demontażu filtra.
Uszkodzenie ceramiki GPF (stwierdzone endoskopowo lub przez pomiar przepustowości) — wymiana filtra. Ze względu na wyższe wymagania materiałowe ceny nowych filtrów GPF bywają wyższe niż DPF dla tych samych klas pojazdów.
W każdym przypadku nie ignoruj kontrolki silnika — GPF to element zintegrowany z układem wydechowym i jego niesprawność może wpływać na pracę silnika i innych układów zarządzanych przez ECU.
Warsztaty specjalizujące się w obsłudze filtrów cząstek stałych — zarówno DPF jak i GPF — z możliwością umówienia terminu online:
Serwis GPF/DPF Warszawa · Kraków · Łódź · Wrocław · Poznań · Gdynia · Bydgoszcz · Szczecin · Lublin · Białystok · Katowice · Rzeszów
Pełna lista serwisów na stronie czyszczenia i regeneracji filtrów DPF i GPF. Informacje o kosztach serwisu filtrów cząstek stałych znajdziesz w artykule o cenniku regeneracji DPF/GPF.